Zaopatrzenie chrząstki stawowej, leczenie uszkodzeń

///Zaopatrzenie chrząstki stawowej, leczenie uszkodzeń
Zaopatrzenie chrząstki stawowej, leczenie uszkodzeń2018-09-13T15:50:06+00:00

Zaopatrzenie chrząstki stawowej, leczenie uszkodzeń

Anatomia chrząstki stawowej

Chrząstka stawowa pokrywa końce kości tworzących staw. Powierzchnia chrząstki stawowej jest gładka i świecąca, w większości stawów jest chrząstką szklistą. Grubość chrząstki jest różna. W zależności od stawu wynosi średnio od 0,5 do 2 mm. Najistotniejszą własnością chrząstki stawowej jest odporność na ścieranie. Chrząstka szklista posiada dużą wytrzymałość oraz sprężystość, co pozwala na łatwe i prawidłowe odkształcanie się pod wpływem obciążeń przenoszonych w czasie ruchów stawu. Z wiekiem chrząstka zmienia kolor na żółtawy, traci swoją sprężystość i staje się coraz cieńsza. Chrząstka nie jest unerwiona i nie ma naczyń krwionośnych. Regeneracja chrząstki nie jest możliwa gdyż nie posiada ochrzęstnej. Odżywianie chrząstki zachodzi od płynu stawowego stale krążącego po powierzchniach stawowych oraz w niewielkim stopniu od strony kości. Chrząstka stawowa ma decydujące znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania stawów, szczególnie stawów kończyn dolnych (lokomocyjnych). Każda choroba chrząstki oznacza powolne niszczenie stawu i postępujący proces zwyrodnienia.

Zespół przedwczesnego zużywania i zużycia chrząstki stawowej jest znamienny dla współczesnych czasów. Do niedawna, ta wysoce okaleczająca choroba, w której dochodzi do niszczenia chrząstki stawowej, była domeną osób starzejących się i starych. W chwili obecnej dotyczy już tzw. młodych dorosłych, a nawet młodzieży. Główną przyczyną zespołu przedwczesnego zużycia chrząstki są sumujące się przeciążenia i mikrourazy (otyłość, mało aktywny tryb życia, szkodliwe obciążenia mechaniczne stawów spowodowane okazjonalnie wykonywanymi ćwiczeniami fizycznymi – aerobik, siłownie, ścieżki zdrowia). Kolejnym powodem pojawienia się choroby jest rabunkowa eksploatacja narządu ruchu wśród sportowców zawodowych. Częstą przyczyną postępującego uszkodzenia warstwy chrzęstnej jest niestabilność stawu wynikająca z uszkodzenia więzadeł lub brak amortyzatora – łąkotki. Uszkodzenie chrząstki powinno być rozpoznane i leczone jak najwcześniej, zanim dojdzie do powstania rozległej zmiany zwyrodnieniowej. Niestety nie istnieje ścisła zależność pomiędzy wielkością i głębokością uszkodzenia chrząstki, a dolegliwościami odczuwanymi przez pacjenta. Bardzo wielu sportowców jest niewrażliwych na ból i nie odczuwa uszkodzenia chrząstki. Raz uszkodzona chrząstka w sposób biologiczny może zostać zregenerowana jedynie z wytworzeniem blizny chrząstko podobnej – tzw. chrząstki włóknistej. Chrząstka włóknista nie posiada takiej wytrzymałości i sprężystości jak chrząstka szklista, poza tym jest mniej odporna na obciążenia i kolejne urazy.

Przyczyny uszkodzenia chrząstki stawowej:

  • uraz
  • niestabilność
  • brak lub uszkodzenie łąkotki
  • zaburzenie osi stawu
  • nadmierna eksploatacja
  • długie unieruchomienie lub bardzo ograniczona aktywność ruchowa
  • częste iniekcje dostawowe sterydów u ludzi młodych
  • schorzenia ogólnoustrojowe np. reumatyzm, dna moczanowa

Dlaczego pojawia się ból:

  • uszkodzona chrząstka (niestabilne fragmenty) ulegając rozpadowi, prowadzi do powstania substancji drażniących zakończenia receptorów bólowych w stawie oraz nawracających wysięków
  • w miejscu uszkodzenia odsłonięte są receptory bólowe umiejscowione w warstwie podchrzęstnej
  • niestabilne fragmenty chrząstki wklinowują się pomiędzy powierzchnie stawowe dając uczucie tarcia lub zablokowania tzw.: pseudobloki

Zaopatrzenie chrząstki stawowej, leczenie operacyjne

Jedynym, chodź nie zawsze skutecznym sposobem leczenia, są zabiegi operacyjne. Większość z nich przeprowadza się sposobem artroskopowym. Prowadzą do wygojenia miejsca ubytku chrząstką włóknistą. Jedynie przeszczepy chrzęstno-kostne (OAT), przeszczepy hodowli chondrocytów oraz przeszczepy pasty chrzęstno-kostnej zapewniają możliwość powstania regeneratu bogatego w komórki chrząstki szklistej.

Oczyszczenie (debridement)

Polega na mechanicznym usunięciu oddzielających się, niestabilnych fragmentów chorej chrząstki oraz wypłukanie zapalnych mediatorów płynu stawowego. Abrazja polega na mechanicznym usunięciu zniszczonej chrząstki z odsłonięciem warstwy podchrzęstnej z naczyniami krwionośnymi i pobudzeniu potencjału gojenia na bazie wytworzenia skrzepu – wygojenie chrząstką włóknistą mikrozłamania i nawiercanie warstwy podchrzęstnej połączone z abrazją chrząstki polegają na wykonaniu licznych otworów (3-4 otwory na 1 cm2) na głębokość 4mm. Zabieg powoduje wydostanie się krwi i komórek polipotencjalnych z jamy szpikowej kości z wytworzeniem skrzepu, na bazie którego dojdzie do uformowania regeneratu chrząstki – wygojenie chrząstką włóknistą.

Autogenny przeszczep chrzęstno-kostny (AOT)

Zmieniona chorobowo chrząstka zostaje wycięta za pomocą okrągłego dłuta wraz z leżącą pod nią warstwą podchrzęstną i kością. Przy użyciu cylindrycznego dłuta pobiera się przeszczepy chrząstki z nieobciążonej, zdrowej powierzchni kości udowej, uzyskując “łatę” zdrowej chrząstki nienoszącej cech przebytego urazu lub zmian zwyrodnieniowych. Pobrany cylinder chrzęstno-kostny wciska się w miejsce wyciętego uszkodzenia. Dzięki potencjałowi kości przeszczep ulega wgojeniu. Procedura może być wykonana kilkukrotnie celem pokrycia większego ubytku. Wygojenie ubytku pokrytego przeszczepem następuje w 6-8 tygodniu za pomocą chrząstki szklistej. Nasz ośrodek posiada odpowiednie instrumentarium medyczne oraz wiedzę i doświadczenie w zastosowaniu tego rodzaju procedury medycznej przeszczepu hodowli autologicznej chondrocytów (od pacjenta). W celu uzyskania regeneratu ubytku bogatego w komórki chrząstki szklistej stosowane są przeszczepy komórek chrząstki namnażanych drogą laboratoryjną. Zabieg operacyjny odbywa się w dwóch etapach. W pierwszym pobierana jest niewielka ilość chrząstki, która jest przekazywana do laboratorium. Drogą wielokrotnych działań biologicznych komórki chrząstki zmuszane są do namnażania. Podczas drugiego zabiegu operacyjnego hodowla komórek chrząstki wszczepiana jest w miejsce ubytku. Metoda pozwala na pokrywanie dużych ubytków chrząstki i uzyskanie w procesie gojenia, tkanki zbliżonej budową do pierwotnej chrząstki szklistej.

Postępowanie pooperacyjne

Wykonanie procedury naprawczej na chrząstce stawowej wymaga niezbędnego odciążenia kończyny (zakaz obciążania) przez okres 6 do 8 tygodni. Przez ten czas należy bezwzględnie używać kul łokciowych. Jest to niezbędne, do stworzenia warunków na odtworzenie się tkanki chrzęstnej w miejscu ubytku oraz prawidłowego kształtu (krzywizny) miejsca ubytku. W tym czasie należy ćwiczyć ruchy w stawie kolanowym oraz wzmacniać siłę mięśni uda według planu ćwiczeń rehabilitacyjnych naszej kliniki. W czasie kolejnych tygodni należy zwiększać swoją aktywność ruchową. Po 24 tygodniach od operacji można rozpocząć treningi na siłowni i powrócić do uprawiania sportu – amatorskiego jak i wyczynowego. Jednocześnie należy bezwzględnie pozostać pod stałą kontrolą lekarza i fizjoterapeuty. Uzyskany efekt terapeutyczny zależy od prawidłowej kwalifikacji pacjenta do zabiegu, poprawności przeprowadzonego zabiegu operacyjnego oraz prawidłowo przeprowadzonej rehabilitacji operowanej kończyny.

Ta witryna używa plików cookie. Kontynuując jej przeglądanie, wyrażasz zgodę na używanie przez nas tych plików. Zobacz politykę prywatności. Zgadzam się